به طور کلّي پنج هدف به شرح زير براي اپيدميولوژي تدوين شده است:
2- مشخص کردن وضعيت و اندازه بيماري ها در جامعه، و بار بيماري ها تا بتوان تسهيلات و نيازهاي لازم براي کنترل و پيشگيري از آنها را تامين کرد.
3- مطالعه تاريخچه طبيعي و عوامل پيش آگهي بيماري ها. از آنجا که برخي بيماري ها بيش از سايرين وخيمتر، يا کشنده تر هستند با تامين اين هدف قادر خواهيم بود روش هاي مداخله اي موثرتر و واقعيتري براي کنترل يا پيشگيري از آنها اتخاذ کنيم.
4- ارزشيابي روش هاي حاضر و جديد درماني و شيوه هاي مختلف خدمات و مراقبت هاي بهداشتي.
5- پايه گذاري و ايجاد روش ها، سياستگذاري ها و تصميمگيري هاي مناسب براي کنترل مخاطرات و عوامل خطرزا در محيط کار، و زندگي.
نياز به اپيدميولوژي در رشته هاي مختلف علوم پزشكي، روز به روز در حال گسترش است و به اين سبب كاربرد هاي اين رشته در آزمايشگاه ها، بيمارستان ها، مراكز بهداشتي ـ درماني، همينطور در حوزه هاي تحقيق، مديريت و برنامه ريزي هاي بهداشتي، سياستگذاري، تصميمگيري و ارزيابي رو به افزايش است.
اپيدميولوژي ميتواند در زمينه هاي زير مفيد واقع شود:
ü فهميدن اين كه علل و عواملي كه در ثبات بيماري در جمعيت ها چه هستند،
ü پيشگيري و كنترل بيماري در جمعيت ها،
ü هدايت و راهنمايي برنامه ريزي ها و سياستگذاري هاي خدمات و مراقبت هاي بهداشتي
ü كمك به مديريت و مراقبت سلامت و بيماري افراد جامعه
اپيدميولوژي را ميتوان به عنوان يك علم (Science)، عمل (Practice)، و يا يك هنر و مهارت (Craft) مورد بررسي قرار داد. مطالعات اپيدميولوژي نيز با رويكرد هاي متنوع تلاش ميكند كه در سه عرصه فوق قدم بردارد.
· آزمون تكنيك ها (Testing the techniques) مانند درستي اندازه گيري ها، توافق و چگونگي انجام سنجش ها، ابزارهاي اندازه گيري، مشاهدات.
· اندازه گيري بيماري ها (Counting disease) مانند تعيين فراواني، و ميزان هاي شيوع و بروز تولد، بيماري و مرگ و برآورد ساير نسبت هاي مربوط به رخداد هاي سلامتي و بيماري.
· انجام مطالعات مربوط به تعيين اطلاعات، نگرش و رفتار جمعيت ها و گروه هاي جمعيتي در ارتباط با مسائل مربوط به سلامت و بيماري (KAP studies)
· تعيين روابط علّيّتي شامل سبب شناسي، مشخص كردن عوامل خطرزا، و ارزيابيخطر
· انجام و ارزيابي مداخلات و تجارب جديد در زمينه روش هاي درماني، كنترل و پيشگيري، سياستگذاري، اثربخشي هزينه، و مانند اينها.
· بررسي مواجهه يافتگي با عوامل بيماريزا يا خطرزا (شامل تاثيرات مواجهه يافتگي، دوز، طول مدت، چگونگي، پيامد ها)
· توصيف حقايق (مانند مطالعات مروري و مرور موارد)
· مطالعه و بررسي بيماري هاي جديد، همه گيري ها
· ارزيابي و ارزشيابي خدمات بهداشتي ـ درماني
· غربالگري
· مراقبت و پايش
براساس تعاريف و مفاهيم اپيدميولوژي كاربرد هاي زير را ميتوان براي اين علم خلاصه كرد:
Ø مطالعه و تحقيق براساس اصول روش شناسي پژوهش و آمار
Ø توصيف اندازه هاي سلامتي و بيماري در جمعيت ها و گروه هاي انساني و توزيع وقايع مربوط به سلامت در ارتباط با زمان، مكان و شخص
Ø تعيين اين كه بيماري ها چرا؟ چگونه؟ چه زماني؟ در چه مكان هايي؟ و در بيشتر چه گروههايي از جمعيت؟ رخ ميدهند.
Ø تمركز بر چرايي رخداد هاي مربوط به سلامتي و بيماري با توجه به نه تنها عوامل و علل زيستي، بلكه بررسي عوامل محيطي، رفتاري، و مانند اينها.
منبع:کتاب جامع بهداشت عمومی،دکتر حسین حاتمی