مدیریت بیکار

Objective: The essential goal of this study was to investigate the possibility of strategic

Methods: In this descriptive, and cross–Sectional Study, top and middle managers of six

Findings: Based on the grading of likert scale (1=very low , 5=very high) results indicated

Conclusion: Regarding of this study, the possibility of strategic management implementation

Key word: Strategic Management , Hospital

⊥ چکیده

زمینه : بهره گیری از سبک های مدیریتی کارا و اثربخش در اداره بیمارستان ها و سایر مراکز بهداشتی – درمانی، نقش مهمی

در بهبود عملکرد سازمانی و ارتقای کیفیت خدمات آنها دارد.

هدف : این مطالعه به منظور تعیین امکان بهره گیری از مدیریت راهبردی در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی

ایران انجام شد.

مواد و روش ها : مطالعه به روش توصیفی - مقطعی در سال 1380 انجام شد. کلیه مدیران ارشد و میانی 6 بیمارستان دانشگاه

علوم پزشکی ایران (در مجموع 66 نفر) به عنوان نمونه پژوهشی تعیین و پاسخ های آنان در مورد متغیرهای مورد مطالعه، از

طریق پرسش نامه اخذ گردید. داده ها با استفاده از آمار توصیفی و آزمون کروسکال والیز تجزیه و تحلیل شدند.

2 از 5، کمتر از متوسط / یافته ها : یافته ها نشان داد میزان آگاهی مدیران درباره دانش مدیریت راهبردی با کسب میانگین 8

/ بوده است . همچنین پاسخ گویان ، به کارگیری مدیریت راهبردی را پس از اطلاع رسانی در این زمینه خیلی مفید (با میانگین 2

3 از 5). آنان امکان کاربرد مدیریت راهبردی را با توجه به عوامل / 4 از 5) و آن را کمابیش عملی دانسته اند (با میانگین 12

.( 47 از 75 / محیطی و شرایط داخلی بیمارستان ها، اندکی بیش از متوسط تعیین شده می دانستند(با میانگین 31

نتیجه گیری : بهره گیری از مدیریت راهبردی در بیمارستان های مورد مطالعه (نه در حد بالا و به صورت فراگیر ) امکان پذیر

سامانه بهداشت و درمان کشور، این امکان افزایش خواهد یافت.

کلید واژه ها : مدیریت راهبردی ، بیمارستان

* دانشیار دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران

** استادیار دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران

*** مربی و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

امکان کاربرد مدیریت ... / ٥٥

⊥ مقدمه :

رکن آن است و با اهداف سازمان ، تعامل ویژه ای دارد .

سازمان ا ست.( 13 ) بنابراین به کارگیری اصول ، شیوه ها و

مطلوب و بهبود عملکرد موءسسه ها ایفا می کند.

ارائه خدمات بهداشتی-درمانی، همواره مورد توجه

متفکران و سیاست گذاران این بخ ش بوده است . به

راهکارهای برتر مدیریتی ضروری است.

( منطبق سازند و با نظریه های نوین آشن ا شوند.( 19

سازمان های این بخش است.

ت اءکید قرار داده است و بیش تر سازمان ها بهره گیری

دستور کار خویش قرار داده اند . یکی از بخش هایی که

سازمان های بهداشتی -درمانی است .( 20 ) این موسسه ها

تغییر مداوم محیط آنها می شوند. در نتیجه برای

و حساس، برتری خود را اثبات نمایند.

هدف تا ءمین سازگاری با تغییرات محیطی و به دست

آوردن برتری رقابتی است .( 5) به بیان دیگر مدیریت

است. با این فرایند سازمان قادر است اول به هنگام بروز

( آینده بهتری برای خود بسازد.( 4

1960 تا 1970 میلادی برمی گردد ، اما طی دو دهه

بهره گیری از آن در سازمان های بهداشتی -درمانی

ت اءکید نموده اند .( 15 و 16 و 18 ) هبرر معتقد است محیط

و رقابت بین آنها افزایش یافته است . وی به

( ساز موفقیت مدیران بیمارستان ها می داند.( 14

مدیریت راهبردی با تا ءکید بر محیط خارجی و داخلی

( توجه قرار گرفته است.( 19

( درمانی اطلاع دقیقی در دست نیست.( 2و 4و 5و 7و 9و 12

/ امکان کاربرد مدیریت ...

بهداشت و درمان فراهم آورد.

⊥ مواد و روش ها :

این مطالعه توصیفی - مقطعی در سال 1380 در 6

بیمارستان وابسته به دانشگاه علوم پزشکی ایران (شهر

تهران ) انجام شد که ا ز میان 18 بیمارستان ج امعه

شدند . بدین ترتیب که ابتدا بیمارستان ها به 4

صورت ت صادفی گزینش شدند . در نهایت کلیه

مدیران ارشد و میانی این بیمارستان ها ( 66 نفر )

مورد مطالعه قرار گرفتند . شایان ذکر است که مدیران

ارشد در این مطالعه عبارت بودند از : رئیس، مدیر و

مدیرپرستاری بیمارستان (مترون) و همچنین مدیران

سوپروایزر های پرستاری (آموزشی و بالینی به غیر از

شیفت شب)، رئیس داروخانه، آزمایشگاه و رادیولوژی.

مدیریت راهبردی به پاسخ گویان ارائه شد . پرسش

خبرگان ، مدیران و متخصصین استفاده شد . به منظور

تعیین ثبات پرسش نامه از روش آزمون -بازآزمون بهره

به عنوان ضریب ثبات تعی ین شد . r=0/ گیری و 92

= مقیاس لیکرت با پیوستار پنج گزینه ای ( 1

بسیارکم تا 5= خیلی زیاد ) استفاده شد . با توجه به 19

اکتساب 19 و حداکثر آن 95 بود.

سازمان ها ، نیازمند مساعد بودن شرایط است . در این

مطالعه اعم از محیط داخلی (وضعیت نیروی انسانی ،

سازمانی و ...) و محیط خارجی (عوامل اقتصادی ، سیاسی،

اجتماعی، فرهنگی، فن آوری و ...) پرداخته شد.

بهره برداری و در مواردی SPSS توصیفی و نرم افزار

استفاده شد.

⊥ یافته ها :

از 66 پرسش نامه توزیع شده بین مدیران مورد

مطالعه، 56 عدد تکمیل شد . یافته های پژوهش در رابطه

با مشخصات فردی شرکت کنندگان نشان داد که 13 نفر

76 درصد ) مدیر / 23/2 درصد ) مدیر ارشد و 43 نفر ( 8 )

5 درصد ) کمتر از 30 / میانی بودند . از نظر سنی ، 3 نفر ( 4

9/ سال ، 14 نفر ( 25 درصد ) 30 تا 39 سال ، 6 نفر ( 8

1 درصد ) بالاتر از 60 / درصد ) 50 تا 59 سال و 1 نفر ( 8

53 درصد ) زن و 26 / سال داشت . 30 نفر از نمونه ها ( 6

46 درصد) مرد بودند. / نفر ( 4

51 درصد) مدرک / اکثر مدیران مورد مطالعه ( 8

10 درصد ) دیپلم، 3 / تحصیلی لیسانس داشتند ، 6 نفر ( 7

8 درصد ) فوق / 5 درصد ) فوق دیپلم ، 5 نفر ( 9 / نفر ( 4

23 درصد ) مدرک تحصیلی دکترا / لیسانس و 13 نفر ( 2

(حرفه ای و تخصصی ) داشتند. از مجموع مدیران مورد

5 درصد ) در رشته مدیریت خدمات / مطالعه تنها 3 نفر ( 4

بهداشتی – درمانی تحصیل نموده و در رده مدیریت ارشد

بیمارستان های مورد مطالعه قرار داشتند . رشته تحصیلی

7 درصد ) سایر گرایش ها ی مدیریت؛ 10 نفر ( / 4 نفر ( 1

17/9 درصد ) پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی ، 16 نفر (

23 درصد) / 28/5 درصد) پرستاری و 13 نفر ( 2

17 درصد ) نیز در سایر / پیراپزشکی بود و 10 نفر ( 9

رشته ها تحصیل کرده بودند . نکته قابل توجه این که 29

51 درصد) در دوران تصدی مدیریت، در این / نفر ( 7

زمینه آموزش دیده بودند.

امکان کاربرد مدیریت ... / ٥٧

مدیریت راهبردی (بر اساس نظر خودشان ) نشان داد 1

1 درصد ) از کل پاسخ گویان آگاهی خیلی زیاد ، 9 / نفر ( 8

51 درصد ) / 61 درصد ) آگاهی زیاد ، 29 نفر ( 7 / نفر ( 1

21 درصد ) آگاهی کم و 5 نفر / آگاهی متوسط ، 12 نفر ( 5

8/9 درصد ) آگاهی بسیار کم داشتند یا فاقد هرگونه )

آشنایی با دانش مدیریت راهبردی بودند.

6 بیمارستان مورد مطالعه ، تفاوت معنی داری وجود ندارد

.(x2=4/ و 9 df= و 5 P=0/43)

44/ نمود ، 23 نفر ( 41 درصد ) خیلی زیاد ، 25 نفر ( 7

1/ 10 درصد ) متوسط، 1 نفر ( 8 / درصد ) زیاد ، 6 نفر ( 7

1 درصد ) بسیار کم به چنین امری / درصد )کم و 1 نفر ( 8

اعتقاد داشتند.

(x2=10/ و 40 df= و 5 P=0/ معنی داری نداشت ( 64

.( (جدول شماره 1

حضرت رسول فیروزگر حضرت فاطمه هاشمی نژاد لولاگر سوانح و سوختگی جمع

2/80 ± 0/88 2/88 ± 0/64 2/90 ± 0/99 2/67 ± 0/87 2/25 ± 1/04 2/09 ± 1/10 3/09 ± 0/54

4/21 ± 0/85 4/25 ± 0/46 3/70 ± 1/16 4/11 ± 0/93 4/13 ± 0/83 4/20 ± 0/79 4/82 ± 0/40

3/18 ± 0/96 3/50 ± 0/53 3/30 ± 0/67 3/33 ± 0/87 2/13 ± 0/83 2/80 ± 0/79 3/82 ± 1/08

47/31 ± 8/77 46/75 ± 9/42 47/70 ± 10/25 45/11 ± 6/17 41/43 ± 5/77 45/60 ± 6/27 54/45 ± 8/94

57/56 ± 9/60 57/38 ± 9/05 57/60 ± 11/26 55/22 ± 6/16 50/14 ± 5/84 55/50 ± 7/75 66/18 ± 9/ نتیجه* 57

* با توجه به 19 متغیر مورد بررسی ، حداقل نمره 19 و حداکثر آن 95 بود و میانگین مندرج در ستون نتیجه بر این مبنا سنجیده شده

است.

برخوردار نبوده است (با میانگین 64 درصد ). در این میان

73 درصد بود که به / رسول (ص) با احتمال موفقیت 5

( شده است.( 17

زمینه افزایش خواهد یافت . مهم ترین عوامل

پیشبرنده ای که در این پژوهش مورد تا ءیید قرار گرفتند ،

عبارت اند از : آموزش مدیران ، کار گروهی و مشارکت

مدیریت راهبردی.

به آن اشاره نمودند در چهار دسته قابل دسته بندی است:

مقررات دست وپاگیر و مبهم بودن برخی از آنها.

زیر پیشنهاد می شود:

- به کارگیری مدیران تحصیل کرده در مدیریت

- تغییر نگرش افراد در سطوح مختلف مدیریتی ،

- تشکیل یک گروه ستادی مدیریت راهبردی در

- تقویت نظام اطلاع رسانی در سطح دانشگاه و

- تدوین برنامه زمانی برای به کارگیری مدیریت

- پ ایش و ارزیابی فعالیت های مربوط به اجرای

- تفویض اختیار و قدرت تصمیم گیری مستقل به

- استخدام نیروهای جوان و با انگیزه و بازنشستگی

- رفع ابهام از قوانین و بخش نامه های مرتبط با

(HMIS ) - ایجاد نظام اطلاعات مدیریت بیمارستان

با بهره گیری از یک نظام آماری کارا و اثربخش.

⊥ مراجع :

1. آنسف اچ ایگور ، مک دانل ادوارد جی . استقرار

مدیریت استراتژیک. ترجمه عبدالله زندیه، تهران،

سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت)،

2. آهنچی محمد . مدیریت استراتژیک ، نیاز به

طرح های راهبردی در دستگاه های دولتی . فصلنامه

16-35 ، مدیریت دولتی، دوره جدید، شماره 11

3. ابراهیم نیاروشن سهیلا. مطالعه تطبیقی روند

پزشکی ایران . پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت

12 ،1378

4. احمدی علیرضا، نیمروز علی. مقایسه مکاتب

، مدیریت راهبردی . فصلنامه پویش ، سال دوم ، شماره 8

19-36 ، بهار 1380

5. امیرکبیری علیرضا . مدیریت استراتژیک . تهران،

15 ، انتشارات ملک، 1377

6. براین کوبین جیمز ، هنری مینتیز برگ ، رابرت ام

جیمز . مدیریت راهبردی ، فرآیند استراتژی . ترجمه

دولتی، 1376

7. بیان حسام الدین . نقش سیاستگذاری استراتژیک در

مدیریت . فصلنامه مدیریت دولتی ، دوره جدید، شماره

17-27 ،11

8. پیرس جان ، ریچارد رابینسون. برنامه ریزی و

مدیریت استراتژیک . ترجمه سهراب خلیلی شورینی ،

تهران، انتشارات یادواره کتاب، 1377

9. جمعی از اساتید مدیریت. مدیریت استراتژیک.

دولتی، 1378

10 . داوری درد انه . مدیریت استراتژیک از تئوری تا

عمل. تهران، انتشارات میر، 1380

11 . دیوید فرد آر . مدیریت استراتژیک . ترجمه علی

مدیریت صنعتی، 1378

12 . هریسون جفری ، جان کارون . مدیریت استراتژیک .

ترجمه بهروز قاسمی، تهران، نشر آبتین، 1378